Bài vọng cổ kể về người con xa quê trở về thì hay tin mẹ đã mất, lòng đau đớn và ân hận. Nhớ lại cả cuộc đời mẹ tảo tần, chịu nhiều gian khổ để nuôi con khôn lớn giữa cảnh nghèo và chiến tranh. Cuối cùng, người con chỉ còn biết xót xa khi mẹ đã khuất, không còn cơ hội báo hiếu.
LỜI BÀI HÁT:
NGÂM THƠ
Hò ơi, lòng con thảo như giọt sương hạt bụi,
Công mẫu từ như ngọn núi thái sơn.
Có cha có mẹ thì hơn,
Không cha không mẹ,
Hò ơi, không cha không mẹ như đàn
đứt dây.
VỌNG CỔ
Câu 1.Rão
bước qua mấy nhịp cầu tre trở về nơi mái lá, con mới hay tin mẹ đã qua đời ...
Mẹ ơi lòng con tan nát tơi bời ...
Trên bàn thờ cũ kỹ con chỉ thấy lạnh lùng với chiếc nhện giăng tơ.Mẹ ơi tuổi già nua mẹ chịu đói no sau
trước một mình, còn con thì trên bước lãng du. Bốn phương trời phải làm thân viễn
xứ.
Câu 2.Mẹ đã
bắt ốc hái rau tảo tần hôm sớm. Nào có quản chi tấm thân góa bụa cơ hàn ... Còn con, con nhớ ngày cha con vĩnh biệt cõi
dương trần ... Một mình mẹ lo ma chay, tống táng, nhờ láng giềng cô bác cũng thương.
Kẻ gạo người tiền đua nhau giúp đỡ. Mẹ cũng được an ủi đôi phần trong cảnh góa bụa con côi.
Sau khi chôn cất cha rồi, đêm đêm không ngủ mẹ ngồi thở than.
NỐI LỐI
Nhớ một buổi về bên quê ngoại,
Khắp bốn bề lửa cháy tràn lan.
Mẹ với con đi ngang đến cổng
làng,
Con lưu luyến mái tranh nghèo bên
xóm nhỏ.
VỌNG CỔ
Câu 4.Trong
lúc tản cư mẹ sống nhờ bên ngoại. Mẹ bán từng lon gạo để nuôi con trong cơn khói lửa điêu tàn ... Ba bốn năm dư mẹ con ta
quen sống trong cảnh cơ hàn ... Bà ngoại đã lưng cồng tóc bạc, thêm bệnh già
nay ốm mai đau.Khi ngoại tắt hơi chỉ có mẹ với con đầu đội chiếc khăn tang, lủi thủi theo sau quan tài
của ngoại. Ôi có chi buồn hơn một đám ma
nghèo.
Câu 5.Năm
năm sau khi lửa chiến binh lan tràn vào xóm nhỏ, mẹ mới chua xót bảo con ơi nên tìm chốn bôn đào. Con cất bước ra
đi mà lệ đổ tuôn trào.Con đò từ từ xa bến, con ngoảnh lại mẹ vẫn còn đứng dưới hàng cau.Từng chiếc lá sầu
đâu gió cuốn tả tơi. Dòng lệ mẹ ròng ròng tuôn chảy. Một người mẹ sống trong đau
khổ. Từ thuở xuân xanh cho đến tuổi bạc đầu.
Câu 6. Mẹ ơi bàn thờ mẹ nhện đã bủa lưới.
Lòng con sầu như mối nhện giăng tơ. Mấy năm qua khi về đến quê xưa, thì thân
xác mẹ đã vùi sâu dưới ba tấc đất, giữa tấm phên tre con còn trông thấy chiếc áo vá quàng của mẹ
lờ mờ bụi bám nắng soi, manh áo năm xưa gợi lại hình ảnh dưới trăng. Mẹ ngồi sàng gạo còn con ngồi nũng
nịu lên trên vạt áo của mẹ hiền. Năm nay con lớn khôn rồi,Trở về quê cũ mẹ thời còn đâu.Mẹ
đã khuất bóng ngàn dâu,Biết ai lau lệ dòng châu thâm tình.
